Ο νομικός ορισμός των βασανιστηρίων στις ΗΠΑ και η άποψη της ελληνικής κυβέρνησης

Βλέπουμε τους τελευταίους μήνες, μετά την ανάληψη των καθηκόντων από τον καινούριο αμερικανό πρόεδρο, να διεξάγεται μια συζήτηση στο εσωτερικό των ΗΠΑ για το θέμα το τι συνιστά βασανιστήρια και αν πρέπει να παραπεμφθούν αξιωματούχοι του προηγούμενου καθεστώτος και αν ναι, ποιοι ακριβώς. Το πλέον ενδιαφέρον στοιχείο της αντιπαράθεσης είναι το πώς το προηγούμενο καθεστώς κατάφερε να παρακάμψει τις απαγορεύσεις των βασανιστηρίων ορίζοντας τα ως μη-βασανιστήρια, με τον ίδιο τρόπο που κάποιοι δυτικοί καλόγεροι του μεσαίωνα βάπτιζαν το κρέας ψάρι και την μπίρα υγρό ψωμί.

Ανάμεσα στις τακτικές που ορίστηκαν ως μη-βασανιστήρια ήταν το waterboarding – μια μορφή πνιγμού του κρατουμένου – η αισθητηριακή απομόνωση και η στέρηση ύπνου. Το ενδιαφέρον είναι ότι αυτού του είδους τα βασανιστήρια δεν είναι ούτε πρωτότυπα, ούτε εμφανίστηκαν για πρώτη φορά. Το waterboarding ήταν ιδιαίτερα δημοφιλές στο δολοφονικό καθεστώς του Πολ Ποτ, ενώ η αισθητηριακή απομόνωση και η στέρηση ύπνου ήταν συνηθισμένα βασανιστήρια πριν από τις δίκες των αντιφρονούντων στην διάρκεια των σταλινικών εκκαθαρίσεων, αλλά και πριν από τις δίκες της Ιεράς Εξέτασης. Η πιο ενδιαφέρουσα περιγραφή του βασανιστηρίου της στέρησης ύπνου υπάρχει στο Palestine του Joe Sacco, όπου δείχνει την επιβολή της στέρησης ύπνου σε έναν Παλαιστίνιο οικογενειάρχη που έχει απαχθεί από τις ισραηλινές κατοχικές αρχές – υπόσχομαι να αναρτήσω το σχετικό κομμάτι σε μεταγενέστερη ημερομηνία. Με δυο λόγια: σύμφωνα με την λογική πολλών δυτικών κυβερνήσεων, όταν οι πρακτικές αυτές γίνονται από αυταρχικά και βάρβαρα καθεστώτα, όπως του Στάλιν και του Πολ Ποτ, είμαστε κάτι παραπάνω από πρόθυμοι να δεχτούμε ότι είναι όντως βασανιστήρια. Αλλά όταν τις κάνουν δημοκρατικά καθεστώτα θεωρούν ότι δεν είναι βασανιστήρια.

Τώρα, μπορεί να αναρωτηθεί κανείς τι σημασία έχουν όλα αυτά για την Ελλάδα; Η Ελλάδα συμμετείχε – έπαιξε κατά κάποιο τρόπο τον ρόλο του σταθμού εξυπηρέτησης των βασανιστών – στην μεταφορά ανθρώπων που “δεν βασανίζονταν” από και προς βάσεις της CIA, και στην μεταφορά ανθρώπων σε  χούντες όπου γινόντουσαν κανονικά βασανιστήρια, όπως η Ιορδανία, η Συρία και η Αίγυπτος.  Για την ακρίβεια, η Ελλάδα έθεσε στην διάθεση της Air Cia τα αεροδρόμια της, τον ενάεριο χώρο της και δεν ρωτούσε ερωτήσεις που ενδεχομένως να έφερναν σε δύσκολη θέση τους ερωτώμενους. Η Ελλάδα, σύμφωνα με την σχετική έκθεση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, συμμετείχε “παθητικά”,  και στις μεταφορές αυτές συμμετείχαν τόσο η προηγούμενη κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ, υπό τον Κ.Σημίτη, όσο και η τωρινή, υπό τον Κ.Καραμανλή. Η γνωστή υπόθεση με τους Πακιστανούς που απήχθησαν, μετά τις βομβιστικές επιθέσεις στο Λονδίνο, για να ανακριθούν φαίνεται ότι δεν είναι παρά το παρακλάδι αυτής της ιστορίας. Καμιά έρευνα δεν έχει γίνει από την Ελληνική Βουλή για την συμμετοχή του ελληνικού κράτους στις παράνομες δραστηριότητες του αμερικανικού παρακράτους, και για την εύρεση των ελλήνων αξιωματούχων που επέτρεψαν αυτή την βαρεία κατάλυση της εθνικής κυριαρχίας. Και απότι φαίνεται, ούτε πρόκειται να γίνει. Ας μας πει όμως η ελληνική κυβέρνηση ποιος είναι ο ορισμός των βασανιστηρίων κατ’αυτήν. Και της απαγωγής.