Πλατανος
«Μέσω της ελευθερίας και μόνο μπορεί να υπάρξει επαρκής προετοιμασία για μια πιο πλήρη ελευθερία» – William Gladstone, λόγος για την Ελλάδα, 1850

Μια μικρή ανθρωπολογία του #psofos

Όσο η κρίση βαθαίνει, όσο η απανθρωπιά των φορέων του καθεστώτος που πνίγει γυναίκες και παιδιά στην θάλασσα, αφήνει μικρά παιδιά να πεινάνε, λοιδωρεί αυτόχειρες, και γενικά κάνουν ό,τι περνάει από το χέρι τους για να δείξουν το απάνθρωπο και σαδιστικό πρόσωπό τους, τόσο βλέπω να πληθαίνουν οι κατάρες και οι επικλήσεις για #psofo, καρκίνο στα κόκκαλα, αιμορραγικό πυρετό από την σούφρα, το ασπρόμαλλο ανθρωπόμορφο μίασμα να βρει τόσο τραγικό θάνατο που και ο εμπειρότερος ιατροδικαστής να ξεράσει μπροστά στο θέαμα που θα αντικρίσει, να πάθει κακοήθη όγκο στο κεφάλι του και αυτός να είναι το μεγαλύτερο πράγμα μέσα σε κεφάλι μετά την γέννηση της Αθηνάς απο τον Δία  κ.ο.κ. Αλλά τι να σημαίνει άραγε αυτό το φαινόμενο;

Πολλοί ξέρουν την διάσημη ρήση του Μαρξ για την θρησκεία ως όπιο του λαού. Λιγότεροι όμως ξέρουν τι λέει ο Μαρξ π ρ ι ν από αυτήν την ρήση: «Το θρησκευτικό βάσανο είναι ταυτόχρονα η έκφραση του αληθινού βασάνου και μια διαμαρτυρία ενάντια στο πραγματικό βάσανο. Η θρησκεία είναι ο αναστεναγμός του καταπιεσμένου πλάσματος, η καρδιά ενός άκαρδου κόσμου και η ψυχή άψυχων συνθηκών. Είναι το όπιο του λαού».  Βλέπουμε τον Μαρξ να θεωρεί ότι η θρησκεία είναι μια αυθεντική έκφραση ανεκπλήρωτων πόθων και διαμαρτυρία απέναντι στην αδικία, και ταυτόχρονα το βάλσαμο γι’αυτές τις αδικίες. Στον κόσμο του προτεστάντη Μαρξ, η εμπειρία του λουθηρανισμού, ενός χλιαρού ρεύματος που αποτελούσε το θρησκευτικό αντίστοιχο στην πολιτική ζωή της μετριοπαθούς ανάπτυξης και προόδου στα πλαίσια πάντα του νόμου, απέκλειε μια τρίτη, και σημαντική λειτουργία της θρησκείας: αυτή της θρησκείας ως όπλο.

Οι κατάρες είναι αρχαίο φαινόμενο, όπως και η συμπαθητική μαγεία που τις συνόδευε πολλές φορές, οι κατάδεσμοι.  Πότε όμως ξεκίνησαν οι κατάρες να χρησιμοποιούνται απέναντι σε πολιτικούς αντιπάλους; Μια πρώτη μαρτυρία που έχουμε, είναι από τον Πλούταρχο στον βίο του Κράσσου, που παραθέσαμε στην αρχή, όπου ο δήμαρχος της Ρώμης εκτοξεύει κατάρες τόσο αποτελεσματικές, που οπωσδήποτε θα έπλητταν και αυτούς που τις ξεστομίζουν. Έχουμε, πάλι από την ίδια περιοχή, μια μαρτυρία για κατάρα σε συγκλητικό. Προφανώς το φαινόμενο δεν ξεκίνησε εκεί και τότε, και σίγουρα δεν περιορίζεται στην περιοχή της Α Μεσογείου. Είναι βέβαιο ότι οι κατάρες αποτελούν ένα ακόμη όπλο στην αντίσταση των χωρικών απέναντι στους καταπιεστές τους, παγκοσμίως. Όπλο χαμηλής αποτελεσματικότητας μεν, αλλά όπλο, όπως και να το δει κανείς. Οι διαδηλωτές κατά του Σάχη του Ιράν το 1979 έγραφαν στα πανό τους την ευχή να πεθάνει ο Σάχης από καρκίνο, και με σχεδόν μαθηματική νομοτέλεια, αφού πρώτα πέθανε ο Σάχης, ξεκληρίστηκε και αυτή η οικογένεια του Σάχη. Αλλά και κατ’άλλους, κι ο Αρίκ Σαρόν πέθανε από την κατάρα του γνωστού ημιπαράφρονα ραββίνου Οβαντία Γιοσέφ επειδή εγκατέλειψε την Γάζα:

Πώς δουλεύουν όμως οι κατάρες; Προφανώς υπάρχει και ένα πλαίσιο στο οποίο δουλεύουν, και κάποιοι κανόνες που ισχύουν για την πρακτική αυτή. Λοιπόν, η άδικη κατάρα στον κύρη της επιστρέφει. Κι εδώ έρχεται το φοβερό όπλο της κατάρας να δράσει. Ακόμα κι αν διαθέτεις την γαϊδουριά ενός Μιλτιάδη Βαρβιτσιώτη λ.χ., που την επομένη του πνιγμού γυναικόπαιδων στο Αιγαίο που βρίσκονταν υπό την ευθύνη του ελληνικού κράτους, δήλωνε λίγο πολύ και τι θέλετε να κάνουμε, να ανοίξουμε τις πύλες της χώρας; όλοι μα όλοι ξέρουν πότε έχουν κάνει κάτι κακό. Θέλεις ο κοινωνικός περίγυρος, θέλεις το κοινό περί δικαίου αίσθημα που στο υπενθυμίζει,  ή και αυτή η μικρή φωνούλα της συνείδησής σου, που την φιμώνεις με διάφορους τρόπους, αλλά και πάλι βρίσκει κάποιο τρόπο να βγει στην επιφάνεια, ο καθένας μας κάποια στιγμή καταλαβαίνει εάν και πότε έχει κάνει κάτι κακό. Και δεν υπάρχει τίποτα χειρότερο για να σπάσει το ηθικό σου από το να σου υπενθυμίζει κάποιος διαρκώς ότι έχεις κάνει κάτι κακό, ότι σε μισεί γι’αυτό, ότι δεν παραιτείται από το μίσος αυτό ακόμα κι αν δεν έχει κανένα όπλο στα χέρια του, κι ότι αυτό που έκανες θα γυρίσει να σε εκδικηθεί, εάν δεν μπορέσει αυτός να εκδικηθεί αυτοπροσώπως.

Είναι δικαιοσύνη η εκπλήρωση μιας κατάρας, και δουλεύουν πραγματικά οι κατάρες; Είναι δυο θέματα, φρονώ, άσχετα μεταξύ τους. Εάν με ρωτούσε κάποιος θα έτεινα να πιστέψω ότι οι κατάρες δουλεύουν, αλλά είναι πολύ αποσπασματικές ή τυχαία η εκστόμισή τους για να πούμε ότι είναι έστω μακρινό υποκατάστατο μιας πραγματικής μορφής δικαιοσύνης. Στο κάτω κάτω της γραφής τόσα και τόσα καθάρματα πέθαναν ήρεμα στον ύπνο τους, και τόσοι καλοί άνθρωποι πέθαναν πρόωρα και με άσχημο τρόπο. Οποιαδήποτε ανθρώπινη μορφή δικαιοσύνης είναι εξ ορισμού ατελής, ακόμα και αν αυτή έχει και μεταφυσικά στηρίγματα. Η κατάρα, μπορούμε να πούμε, είναι σαν την τιμωρία της Φραγκογιαννούς του Παπαδιαμάντη, που πνίγηκε μεταξύ θείας, και ανθρώπινης δικαιοσύνης. Εάν πάντως σε λίγα χρόνια από τώρα δούμε οι κατάρες να παίρνουν σάρκα και οστά, καλό θα ήταν να μην εκπλαγούμε. Και όπως υπήρξαν ανελεήμονες αυτοί προς τους άλλους, είναι πολύ πιθανό οι τωρινοί ισχυροί, και αλαζόνες στους δικούς μας, και ταυτόχρονα γελοίοι στους εχθρούς, να μην βρουν να ακούσουν ούτε ένα λόγο συμπάθειας, όταν τους χτυπάνε οι συμφορές του βίου η μία μετά την άλλη.

Τελικά, αν μας λέει κάτι η βροχή του διαδικτυακού #psofos, είναι ότι στην Ελλάδα των μνημονίων τίποτα δεν έχει τελειώσει, η αντίσταση δεν έχει ηττηθεί, και ό,τι και να γίνει στο τέλος οι μνημονιακοί δοσίλογοι θα ηττηθούνε και θα λογοδοτήσουν για τα εγκλήματά τους. Τίποτα δεν προκαλεί περισσότερο τρόμο σε αυτούς από την σκέψη ότι μπορεί να ηττηθούνε, ότι μπορεί να λογοδοτήσουν. Στο συγκλονιστικό The Act of Killing ρωτάνε κάποια στιγμή στην ινδονησιακή τηλεόραση τον ήρωα του ντοκιμαντέρ, που βασανίζεται από τα φαντάσματα των ανθρώπων που δολοφόνησε, εάν φοβάται τους συγγενείς των θυμάτων των σφαγών του ’65-’66  αφού μπορεί να θέλουν να πάρουν εκδίκηση. Η απάντησή του είναι ότι δεν φοβάται, γιατί ξέρει ότι θέλουν να πάρουν εκδίκηση, αλλά δεν μπορούν. Γιατί τίποτα δεν τρομάζει περισσότερο κάποιον που διαπράττει μια αισχρή πράξη, από την βεβαιότητα της τιμωρίας. Ας αφήσουμε όμως πίσω μας την τιμωρία ως αίσθηση μιας άγριας μορφής δικαιοσύνης, και ας κάνουμε, ως οργανωμένη πολιτεία, βεβαιότητα την τιμωρία κάθε κακού, κάθε καταχραστή, κάθε αλητήριου, κάθε δολοφόνου, ώστε τίποτα απόλα αυτά που ζήσαμε τα τελευταία χρόνια να μην επαναληφθεί. Με όχι ιδιαίτερα σκληρές ή ασυνήθιστες τιμωρίες. Αλλά με την βεβαιότητα της τιμωρίας, που είναι το καλύτερο όπλο.

Χωρίς σχόλια to “Μια μικρή ανθρωπολογία του #psofos”

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: