Πλατανος
«Μέσω της ελευθερίας και μόνο μπορεί να υπάρξει επαρκής προετοιμασία για μια πιο πλήρη ελευθερία» – William Gladstone, λόγος για την Ελλάδα, 1850

4 Easy Pieces

Τα τελευταία χρόνια, πολύς κόσμος ασχολήθηκε με τα οικονομικά, όπως και παλιότερα είχε ασχοληθεί με τα ελληνοτουρκικά, το χρηματιστήριο, τους σεισμούς κ.ο.κ. Το να ασχολείσαι με πράγματα που σε αφορούν άμεσα δεν είναι καθόλου κακό, το αντίθετο μάλιστα, αυτή είναι η ουσία της δημοκρατίας. Το πρόβλημα είναι όμως, να μην έχεις διάθεση να σκύψεις πάνω στις ενοχλητικές λεπτομέρειες που θα σου χαλούσαν μια καλή αφήγηση, και η συστηματική παραπληροφόρηση για ευαίσθητα ζητήματα που ξερνούσαν τα ΜΜΕ όλο αυτό το διάστημα. Μια σειρά από χονδροειδή σφάλματα , ή και καθαρά ψέμματα, ειπώθηκαν τόσες πολλές φορές, που πλέον έχουν την θέση αλήθειας για αρκετό κόσμο. Στόχος του άρθρου ήταν να κάνουμε έναν πρόχειρο ερανισμό μερικών από αυτά τα σφάλματα, και να τα δούμε συνοπτικά:

BankLoanSwitchCartoon-thumb-510x337

#1 Η οικονομία είναι σαν σπιτικό, μια καλή νοικοκυρά μπορεί να στρώσει μια οικονομία κόβοντας τα περιττά έξοδα.

Οικονομικό και λ,ογικό σφάλμα, που πρώτη το επισήμανε η κυρία Κρούγκμαν – μάλιστα αναφέρεται σε αυτό το σφάλμα τουλάχιστον μια φορά κάθε 3 μήνες στην στήλη του. Η οικονομία δεν είναι σαν σπιτικό, γιατί ενώ μια οικογένεια μπορεί να μειώσει τα έξοδά της και να επιβιώσει οικονομικά, σε μια οικονομία η κατανάλωση του ενός, είναι το εισόδημα του άλλου, και αν ταυτόχρονα όλοι μαζί μειώσουν τα έξοδά τους, θα μειωθούν και τα έσοδα όλων, πράγμα καταστροφικό σε μια ύφεση.

econ-cartoon

#2 Η διαγραφή χρέους και η χρεωκοπία, είναι απαράδεκτη υπαναχώρηση από ανειλημμένες υποχρεώσεις, και τζαμπατζιλίκι.

Αυτή η επίμονη πλάνη, δείχνει και μια χονδροειδή άγνοια των χρηματοοικονομικών. Η τιμή ενός ομολόγου περιέχει την πιθανότητα χρεωκοπίας, αφού το επιτόκιο που λαμβάνει ο δανειστής περιέχει και το λεγόμενο επιτόκιο πιστωτικού κινδύνου. Σε περίπτωση χρεωκοπίας, ο δανειστής έχει ήδη αποζημιωθεί μέσω του επιτιμίου πιστωτικού κινδύνου που λάμβανε πριν από την χρεωκοπία.

Πώς προσδιορίζεται αυτό το επιτόκιο; Σύμφωνα με την παρακάτω εξίσωση, το ονομαστικό επιτόκιο καθορίζεται από:

  1. την απόδοση που θα έδινε η τοποθέτηση του ίδιου δανειζόμενου ποσού σε μια βραχυπρόθεσμη τοποθέτηση χαμηλού κινδύνου, όπως αμερικάνικα T-bills,
  2. το επιτίμιο πιστωτικού κινδύνου, και το
  3. επιτίμιο ρευστότητας, που εκφράζει την δυσκολία να μετατραπεί το ποσό αυτό σε χρήματα (προφανώς αυτό δεν ισχύει σε περιπτώσεις όπως η ΕΚΤ, όπου μπορείς να κόψεις μόνος σου όσο χρήμα χρειάζεσαι!)

Untitled-1

Στον καπιταλισμό, οι χρεωκοπίες είναι κάτι που ενθαρρύνεται, υπό μια έννοια, αφού ανακατευθύνουν παραγωγικές δυνάμεις από νεκρούς τομείς της οικονομίας σε άλλους, πιο παραγωγικούς. Εάν ο δανειζόμενος πληρώνει στον δανειστή το επιτίμιο κινδύνου, αλλά ο δανειστής είναι αδύνατον να χρεωκοπήσει, τότε το κόστος του χρήματος είναι διαφορετικό για δανειστή και δανειζόμενο, και αυτό κάνει αδύνατη οποιαδήποτε αγορά ομολόγων – παύει και να ισχύει και ο νόμος της ενιαίας τιμής. Και υπό μια έννοια, αυτό έχει συμβεί εδώ και λίγα χρόνια, αφού τα μαζικά – και επιλεκτικά – bail-outs στον δυτικό κόσμο είναι μια από τις αιτίες που δεν υπάρχει πλέον διατραπεζική αγορά δανεισμού, και οι τράπεζες δανείζονται πλέον μόνο από τις κεντρικές τράπεζες.

Για κάθε ανεύθυνο δανειστή φυσικά, υπάρχει και ένας ανεύθυνος δανειζόμενος, και αν ο δανειστής προ χρεωκοπίας είχε χρεώσει λάθος επιτόκιο, αυτό είναι λάθος του δανειστή, όχι του δανειζομένου, και ισχύουν στο ακέραιο όλα όσα αναφέραμε έτσι κι αλλιώς. Δεν δίνει κανείς δάνεια με το πιστόλι στον κρόταφο, κάνει μια ανάλυση των επιλογών του και αποφασίζει ότι αυτό είναι κάτι που τον συμφέρει. Εάν πέσει έξω, ε, αυτός είναι ο καπιταλισμός.

Στην περίπτωση της Ελλάδας ειδικότερα, με βάση όσα είδαμε προηγουμένως, το μόνο επιτόκιο που μπορεί αυτή να κάνει αποδεκτό, ώστε να μην αρνηθεί ως χώρα να πληρώσει τα δάνεια που έχει πάρει, θα ήτανε το αρνητικό επιτόκιο που πληρώνει το γερμανικό κράτος στις αγορές, το i*n της παραπάνω εξίσωσης. Οτιδήποτε άλλο, θα συνιστούσε τοκογλυφία, και η τοκογλυφία, εκτός από τις νομικές προεκτάσεις που έχει, είναι και ανήθικη, και συνεπώς καταδικαστέα.

BrokeBrokerCartoon-thumb-510x337

#3 Πρέπει να παράγουμε περισσότερα, και να καταναλώνουμε λιγότερα, ώστε να έρθει η οικονομική ανάκαμψη δια της αύξησης των εξαγωγών.

Σε ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτού του τρόπου σκέψης, η Deutsche Welle διαδίδει τον οικονομικό αναλαφαβητισμό στους ιθαγενείς και εκτός γερμανικών συνόρων, γράφοντας χαρακτηριστικά: «Γρήγορα οι Αμερικανοί συνειδητοποίησαν ότι λόγω της εξέχουσας θέσης του εθνικού τους νομίσματος μπορούσαν να τυπώνουν όσα δολάρια επιθυμούσαν. Παράλληλα, όμως, διογκώνονταν το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών. Δηλαδή οι Αμερικανοί παρήγαγαν λιγότερα και κατανάλωναν περισσότερα.» Φυσικά, τίποτα απόλα αυτά δεν ισχύει, ούτε κατ’ελάχιστον.

Σε συνθήκες πλήρους απασχόλησης ισχύει η βασική εξίσωση του εθνικού εισοδήματος, που λέει ότι (X-M) =  (S-I) + (T-G)

δηλαδή:  οι εξαγωγές μείον τις εισαγωγές (το εμπορικό ισοζύγιο) ισούται με τις αποταμιεύσεις μείον τις επενδύσεις, και τους φόρους μείον τα έξοδα της κυβέρνησης (το έλλειμμα της κυβέρνησης). Η εξίσωση του εθνικού εισοδήματος, δεν είναι μια ταυτολογική σχέση, αλλά μια οικονομική εξίσωση, που σημαίνει ότι δεν ισχύει αυτόματα, αλλά ότι αλλάζοντας ένα στοιχείο της εξίσωσης, επηρεάζονται και όλα τα υπόλοιπα στοιχεία στην εξίσωση ώστε αυτή να ισχύει.

Αυτό που διδάσκει η εξίσωση σε αυτούς που ασκούν την οικονομική πολιτική ενός κράτους είναι ότι, αυτή η πολιτική δεν μπορεί να προσεγγίζεται με την λογική ενός μάγειρα που ανοίγει έναν τσελεμεντέ, βάζει μια πρέζα αλάτι και δυο οκάδες καρότα, και περιμένει αυτό να έχει το επιθυμητό αποτέλεσμα. Αντίθετα, διδάσκει ότι δεν μπορείς να κάνεις κάτι σε  έναν τομέα μιας οικονομίας, χωρίς αυτό να έχει επιπτώσεις σε όλα τους υπόλοιπους τομείς.

Στην περίπτωση της αχαρακτήριστης ανοησίας που έγραψε η Deutsche Welle, ΟΧΙ, οι αμερικανοί δεν παρήγαγαν λιγότερα και κατανάλωναν περισσότερα μετά τον πόλεμο, αλλά όπως μας λέει η εξίσωση, επένδυαν περισσότερα, και αποταμίευαν λιγότερα.

EconViewerDiscretCartoon-thumb-510x337

 #4  Η Aθήνα χρειάζεται περισσότερους πλούσιους να αγοράζουν πολυτελείς κατοικίες, ώστε να αναζωογονηθεί η οικονομία.

Ή, ει δυνατόν, να υποστεί και βίαιο gentrification, όπως έγραφε ένα χαζό αρθράκι. Πρότυπο δε, κάθε συνεπή οπαδού του gentrification, είναι το Λονδίνο, με τις κατοικίες των Ρώσων μαφιόζων και ολιγαρχών, και των αγροίκων σεΐχηδων της Αραβικής Χερσονήσου.

Τώρα, όπως μας λένε τα οικονομικά, για να έχεις οικονομική ανάπτυξη, πρέπει να έχεις άτομα εργάσιμης ηλικίας να μπαίνουν συνεχώς στην αγορά εργασίας. Λιγότερα άτομα σε εργάσιμη ηλικία σημαίνει μικρότερη οικονομική ανάπτυξη. Το Λονδίνο λ.χ. ενώ δέχεται συνέχεια μετανάστες από τρίτες χώρες, κατάφερε να φτάσει τον πληθυσμό που είχε το 1940 μόλις φέτος, αφού λόγω της ακριβής γης οι Άγγλοι μεταναστεύουν από το Λονδίνο προς την περιφέρεια, εδώ και δεκαετίες. Και εάν μεν το Λονδίνο βασίζει την οικονομία του στο να είναι διεθνές χρηματοπιστωτικό κέντρο, η Αθήνα πού ακριβώς θα βασίσει την οικονομία της; Στην προσέλκυση funds που θα κάνουν την Ελλάδα διεθνές χρηματοπιστωτικό κέντρο, με τις χρεωκοπημένες ελληνικές τράπεζες να έχουν κομβικό ρόλο; Στην ανοησία ότι αυξάνοντας τις τιμές των ενοικίων, για να διώξουμε τον πληθυσμό των νέων εργάσιμης ηλικίας από την πόλη, ώστε να έρθουν οι πλούσιοι μετανάστες που θα αγοράσουν πολυτελείς κατοικίες, για να έχουμε οικονομική ανάπτυξη τι να απαντήσει κανείς; Πλούτος μιας χώρας είναι οι άνθρωποί της, με τις δεξιότητες που έχουν αποκτήσει σε σειρά χρόνων, και την εργασία τους, που είναι διατεθειμένοι να επενδύσουν πάνω στην χώρα. αλλά δεν χρειάζεται ιδιαίτερο μυαλό για να το ξέρει κανείς αυτό.

Φυσικά, εάν πάλι κάποιος θελήσει να φτιάξει ερευνητικά ινστιτούτα, πανεπιστήμια, χώρους πολιτισμού, ιδιωτικά νοσοκομεία για ιατρικό τουρισμό κ.ο.κ. σε τι πανάκριβη γη θα τα φτιάξει αυτά κανείς, και με τι κόστος;

Χωρίς σχόλια to “4 Easy Pieces”

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: